ундны усны чанар, аюулгүй байдал

-       Ундны усны чанар, аюулгүй байдал

Усны бохирдол нь хүрээлэн буй орчинд төдийгүй хүн, амьтанд сөргөөр нөлөөлөлдөг -Гол, мөрөн, нуурын экосистемийн тэнцвэрт байдал алдагдах -Ойгүүжүүлэх болон ундны зориулалтаар ашигладаг байгалийн усны чанар муудах -Хүнс тэжээл бохирдох -Бусад сөрөг нөлөөллүүд

-       Бохирдуулагч эх үүсвэрүүд • Ахуйн хог хаягдал • Газар тариалан (бордоо, пестицид) • Малын ялгадас • Автомашины бохирдол • Уул уурхай (гар аргаар алт олборлох) Эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй ариун цэврийн байр (жорлон, бохирын цооног) • Үйлдвэрийн хог хаягдал • Химийн хортой бодис  

-       Усны бохирдлоос үүсэх өвчин • Шаардлага хангаагүй усан хангамж, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн нөхцөл болон хоол хүнсийг эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй нөхцөлд хадгалж бэлтгэн хэрэглэснээс уснаас шалтгаалсан халдварт өвчин үүсдэг.

-       Уснаас шалтгаалах өвчин • Усаар шууд дамжих өвчин (урвах тахал, Гепатит  А г.м) • Усны хэрэглээтэй холбоотой буюу ус дутлаас үүсэх өвчин (хамуу, бөөс) • Усан дээр суурилсан эмгэгүүд (хүний хүж хорхой, хүүхдийн хялгасан хорхой) • Усанд үүсэх шавьжаар дамждаг өвчнүүд (шар чичиргэнэ, денгийн өвчин) Зонхилон тохиолдох гэдэсний халдварт өвчнүүд • Гэдэсний савханцар • Цагаан хорхой • Цусан суулга • Холер • Балнад, иж балнад • Сальмонеллёз • Гепатит А .Ãýäýñíèé õàëäâàðò ºâ÷íèé äàìæèõ çàì • Áîõèð ãàð • ßëàà øàâüæ • Áîõèðëîãäñîí õîîë õ¿íñ • Áîõèðëîãäñîí õºðñ • Áîõèðëîãäñîí óñ • Õ¿íèé ºòãºíä àãóóëàãäàí ¿ðæèõ âèðóñ, íÿí, ýãýë áèåòí¿¿ä áîõèð ãàðààñ àìààð äàìæèí õàëäâàðëàæ ãýäýñíèé õàëäâàðò ºâ÷èíã ¿¿ñãýíý.

-       Уснаас шалтгаалах өвчнөөс сэргийлье  Óíäíû óñûã áàòàëãààòàé, õàìãààëàãäñàí ýõ ¿¿ñâýðýýñ áà õóäãààñ àâàõ • усыг бîõèðäîõîîñ ñýðãèéëæ òàãòàé öýâýð ñàâààð àâàõ ,Булаг, шандыг хамгаалж, тохижуулах • Газрын гүнээс ундарч буй булаг шанд түүний ундаргыг тойруулан бетон, чулуу зэрэг усны нөлөөнд гэмтэхгүй материалаар хашлага хийх • Булаг, шандны эрүүл ахуйн бүс 30-50 м, хамгаалалтын бүс 100 м байх ба хамгаалалтын бүсэд, ундаргын дээд хэсэгт химийн бодис, бордоо, нефть бүтээгдэхүүнээр бохирдуулах, бие засах газар, угаадасны нүх, малын хашаа саравч барих, элдэв хог, хаягдал хаях, газар ухахыг хатуу хориглоно. Борооны ус болон гадаргуугийн урсац ус булаг, шанд руу орох, хаяалсан элс, чулууг нурж бохирдохоос хамгаалж булаг шандны ойролцоо хашаа, суваг шуудуу татах • Ус авахад зориулагдсан ус гадагшлах хоолойг гаргаж, уг хоолойн дорхи тайлбайг цементээр цардсан байх • Булаг, шандыг тохижуулах санаачлагыг дэмжиж, зохих хөрөнгө зардлыг орон нутгийн төсөвт тусгаж байх шаардлагатай

-       Гэрийн нөхцөлд усыг зөв хадгалах, зөөвөрлөх • Ундны усны баталгаатай, хамгаалагдсан эх үүсвэрээс авсан усыг бохирдохоос сэргийлэн тагтай цэвэр саваар зөөн гэртээ авчрах • Ус хадгалах ба зөөдөг сав нь тусдаа байх шаардлагатай • Ус хадгалах савыг нарны гэрэл шууд тусахгүй, сэрүүн газар байрлуулах ба гэрийн тэжээмэл амьтнаас хол байлгах • Ус хадгалах сав нь тоос, шороо орохоос хамгаалах таглаатай амсар нь том, дотор талыг нь цэвэрлэхэд хялбар, жигд гадаргуутай, авсаархан байх .Óñ õàäãàëàõ ñàâûã íàðíû ãýðýë øóóä òóñàõã¿é, ñýð¿¿í ãàçàð, òàãòàé áàéðëóóëíà. • Óñíû øàíàãà òóñäàà, çîðèóëàëòûí áàéõ áà ºëãºæ õàäãàëàõ .Óñíû ñàâ íü õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíäýä õîðã¿é ìàòåðèàëààð õèéãäñýí áàéõ. Óñ õàäãàëàõ ñàâíû áàãòààìæ íü ºðõèéí õ¿í àìûн 3 õîíîãèéí õýðýãëýýã õàíãàõóéö áàéõ .Усны савыг 7 õîíîãò 1-ýýñ äîîøã¿é óäàà б¿ðýí сóëëàæ, уãààæ, нàðíû ãýðýëä òàâüæ õàòààõ Бîõèð ãàð, áîõèð øàíàãûã óñàíä ä¿ðýõã¿é áàéõ !  Óñíû ñàâûã ãýðèéí òýæýýìýë àìüòíààñ õîë áàéëãàõ

 Улаанбурхан өвчнөөс сэргийлье!

Шалтгаан
Morbillvirus–ийн удмын paramyxoviridae бүлд хамрагдах бөөрөнхий дугуй,  дан эрчилсэн РНХ бүхий вирус.  Уг вирус нь ганцхан ийлдэс хүрээтэй тул энгийн нэг валенттай вакцинаар урьдчилан сэргийлэх боломжтой.
Улаан бурханы үүсгэгч нь хими физикийн бодисуудад тэсвэр муутай, тасалгааны ердийн дулаанд 34 цаг хүртэл идэвхээ хадгалдаг, 50 градусын температурт 15 минут, 60 градуст агшин зуурт, нарны гэрлийн шууд туяа, хэт ягаан туяанд амархан үхдэг. Бага хэмд хэдэн долоо хоног хүртэл идэвхээ хадгалдаг.
Хэрхэн илрэх вэ?
Нууц хугацаа дунджаар 9-11 хоног (7-28 хоног). Өвчний эхний шинж тэмдэг цочмог халууралт бөгөөд 1-4 өдөр үргэлжилнэ. Үүнтэй зэрэгцэн бие сулрах, цочромхой болох, ууртай болох, уйлагнах, толгой өвдөх, хоолны дур буурах, нойр хямрах зэрэг шинжүүд илэрнэ. Эхний  буюу улайралтын үед Стимсоны гурвал шинж болох ринит, ларингит, коньюктивит илэрнэ. Ринитийн үед найтаах, хамар битүүрэх, хамраас эхэндээ ус шиг, яваандаа идээрхэг ногоон өнгөтэй нус гарна. Ларингит буюу төвөнхийн үрэвслийн үед хуурай, шаналгаатай, олон удаа хуцуулж ханиалгана, хоолой сөөнө. Коньюктивит нь нүдний салст бүрхэвч хавагнах, улайх, гэрэлд гялбах, нулимс гоожих, нуух цувах зэрэг шинж илэрнэ.
Хүүхдийн нүүр хөөнгөдүү, хамар уруулын салст, зовхи хавагнасан байдаг.
Өвчний нэг дэх хоногийн сүүл, 2 дахь хоногт БФК –ийн толбо буюу өвчний өвөрмөц тууралт гарна. Улайсан салстын суурин дээр дээш өргөгдсөн шар будааны хэмжээтэй цайвар шаргал өнгөтэй, толбот тууралт. Эхэндээ бага арааны харалдаа завьжны салстад, заримдаа хошногоны амсар, бэлэг эрхтний салст зэрэгт гардаг.
Энэ тууралтын онцлог нь хоорондоо нийлдэггүй, хусаж арилгаж болдоггүй, өөр ямарч өвчний үед илэрдэггүй. Үүний дараа хатуу зөөлөн тагнай, гүйлсэн булчирхай, залгиурын ар хананд гарна (Герман Патений тууралт). Эхлэл үе дунджаар 3-4 хоног үргэлжилж, төгсгөлд нь халуун хэвийн болдог. 5 дахь өдрөөс халуун улам өндөрсөж улайралтын үе даамжирч арьсаар тууралт гарч, тууралтын үе эхэлдэг.
Энэ тууралт нь том толбо-гүвдрүүт, тод улаан өнгөтэй, хоорондоо нийлсэн, барсгар, харин арьсны суурь хэвийн өнгөтэй байдгаас хүүхдийн арьс улаан цоохор харагддаг. Бага зэрэг загатнана. Тууралтын онцлог нь дэс дараалсан, үечилсэн, дээрээс доош чиглэсэн байдаг. Чихний араас эхлэн, эхний өдөр хүзүү цээжний дээд хэсгээр, 2 дахь өдрөөс их биеэр, 3 дахь өдрөөс мөчдөөр гардаг. Тууралт арилахдаа гарсан дарааллаараа ялимгүй хогжруут гуужилт бүхий хүрэн бор өнгийн нөсөө үүсэх ба 1-3 долоо хоногийн дараа арилна.
Бусад эрхтэн тогтолцооны зүгээс илрэх шинжүүд:
–Эрүүн доорхи, хүзүүний тунгалгийн булчирхайнууд томорч, эмзэглэлтэй болно.
–Ховор тохиолдолд элэг дэлүү томроно.
–Судасны цохилт олширно, зүрхний авиа бүдгэрнэ, артерийн даралт ялимгүй ихэснэ. Цаашилбал зүрхний үйл ажиллагаанд өөрчлөлт орно.
–Үрэвсэл гуурсан хооолой, мөгөөрсөн хоолойг хамарсан бол амьсгалын эрхтэн тогтолцооны зүгээс өөрчлөлт илэрнэ.
– Хоол боловсруулах тогтолцооны зүгээс хоолонд дургүй болох, дотор муухайрах, бөөлжих, суулгах, хэл өнгөртөх, шүлс их ялгарах, хэвлий зөөлөн, дүүрэнг, эмзэглэлтэй болно.

Ямар төрлийн улаан бурхан байдаг вэ?
–Хөнгөрүүлсэн улаан бурхан: урьдчилан сэргийлэх тарилга буюу дархлаажуулалтад хамрагдсан болон өвчин нууц үедээ байхад нь гаммаглобулин тариулсан хүмүүст илэрдэг. Өвчин хөнгөн явагдана. Нууц үе урт (21-28 хоног), эхлэл үе богино (1-2 хоног), БФК толбо илэрдэггүй, халуун бага зэрэг их буюу хэвийн, тууралтын үе богино, тууралт нэг өдрийн дотор шат дараалалгүй , цөөн тооны, бүдэг, хоорондоо нийлдэггүй; нөсөөжилт бүдэг бөгөөд 1 долоо хоногт арилдаг, гуужилт үүсдэггүйгээрээ онцлогтой байдаг.
– Маш хүнд хэлбэр: Дархлаа тогтолцоо хямарсан, дарангуйлагдсан, ХДХВ-ын халдвартай, хавдартай хүмүүст тохиолдоно. Нас баралтын түвшин өндөр (70% хүртэл). 30%-д тууралт илрэхгүй, 60%-д тууралтын хэлбэр, онцлог улаан бурханыхаас өөр. Хүндрэл маш их тохиолдоно.
– Насанд хүрэгчдийн улаан бурхан: хүнд явцтай, улайралтын шинжүүд хүүхдийнхээс бага, хордлогын шинж ихтэй. БФК толбо их, тууралт шигүү, том, цусархаг тууралт зэрэгцэн гарна. Гуужилт илүүтэй. Энцефалит, менингет, менингоэнцефалит үүсэх нь элбэг. Эхсээр халдвар дамжиж ургийн гажиг үүсгэж болзошгүй байдаг.
Хүндрэл:
5-аас бага насны хүүхдүүд болон 20 –оос дээш насныханд элбэг тохиолдоно.
– Уушгины хатгаа – эрт үед илэрбэл хордлого ихтэй, төв мэдрэл, зүрх судасны тогтолцооны хямралтай хавсардаг.
– Дунд чихний үрэвсэл
– Төвөнхийн үрэвсэл – өвчний шинж боловч тууралтын үеэс багасан арилах ёстой байдаг, харин улам даамжирч удаан хугацаагаар үргэлжилбэл хүндрэл үүсгэнэ.
– Хоолойн хуурамч бачуурал – төвөнхийн үрэвсэл гүнзгийрэх үед илэрнэ. /хэдхэн минутад бүтэлт үүсч нас барах аюултай/
– Ам гэмтэх – аль ч үед тохиолдож болно.
– Менингоэнцефалит
– Бүдүүн гэдэсний үрэвсэл – нөсөөжих үед үүснэ, цусан суулгалт төст шинжээр илэрнэ.

Эмчилгээ
Хүндрээгүй үед гэрээр эмчилнэ
– Хүүхдийг тусгаарлан хэвтрийн дэглэм бариулна
– Чанартай хөнгөн хоол, шингэн их уулгана
– Витамин эмчилгээ хийнэ. / +А витамины тунг 24 цагийн зайтай 2 удаа өгөх нь хараа алдагдах хүндрэлээс сэргийлнэ/
– Хамгийн гол нь асаргаа сувилгаа:
- Амны хөндийг буцалсан ус, 2%-ийн содын уусмалаар зайлуулна
- Нүдийг 20%-ийн сульфацил натрийн уусмалаар өдөрт 3-4 удаа 2-3 дуслаар дусаах, буцалсан усаар угаах
- Ор дэрний хэрэглэл цэвэр байлгах зэргээр ариун цэвэр сайн сахих
- Өрөөг дулаан чийглэг, агааржуулалт сайтай байлгах. Чийгтэй цэвэрлэгээ тогтмол хийх
Хүндэрсэн үед эмнэлэгт хэвтүүлж эмчийн хяналтад эмчлүүлнэ.

Урьдчилан сэргийлэлт:
– Өвчтөнг тусгаарлаж, 17-21 хоног хөл хорио тогтооно.
– Хавьтал болсон, халдварын уурхайд байсан 3-12 сартай хүүхдэд хавьтлаас 5 хоногийн дотор булчинд 3 мл энгийн гаммаглобулин тариулна. Харин 12 сараас дээш хүүхдэд идэвхтэй дархлаа буюу вакцин хийнэ. Гэхдээ вакцин хийлгэх эсрэг заалттай тохиолдолд 1,5 мл иммуноглобулин тариулна.
– Товлолын дагуу 8-11 сартайд, 6 сарын дараа тус бүр 2 удаа дархлаажуулалтад зайлшгүй хамруулна

                           Улаан бурхан – Корь өвчний тухай
Улаанбурхан өвчин нь вирусын гаралтай, агаар дуслын замаар тархан халдварладаг, өндөр халдвартай, цочмог өвчин юм.
Эх уурхай нь: Халдвар авсан хүн.
Вирус амьсгалын дээд замд байрлаж ханиах найтаах, ярих үед гадаад орчинд дусал байдлаар цацагдан агаарын урсгалаар тархаж, шүргээд өнгөрөх төдийд халдвар авах боломжтой. Урьд нь өвчилсөн болон дархлаажуулагдсан эхээс төрсөн хүүхэд эхээсээ дархлаа авдаг учраас эхний 3 сард энэ өвчнөөр өвчлөхгүй. Үүнээс хойш дархлаажуулалт хийгдээгүй тохиолдолд улаан бурханаар өвчлөх боломжтой.
Уг өвчнөөр өвчилсөн тохиолдолд 100% насан туршийн дархлаа тогтоно, харин вакцины үр дүнд 90%д нь дархлаа тогтож, 20 ба түүнээс дээш жил хадгалагдана.
Улаанбурхан өвчний үед дараах шинж тэмдэг илэрнэ.
Урьтал үед:
Халуурах- 1-4 өдөр үргэлжилнэ.
Нүдны салст үрэвсэх
Хамраас нус гоожих
Ханиалгах
Амны салстад улаан хүрээтэй цагаан толбо үүсэх
Бие сулрах, цочромхой болох, ууртай болох, уйлагнах, толгой өвдөх, хоолны дур буурах, нойр хямрах зэрэг шинжүүд илэрнэ.
Ид үед дээрхи шинж тэмдэг дээр нэмэгдээд нүүрнээс эхлэн толбот-гүвдрүүт тууралт гарч эхлэх бөгөөд доошилсоор бүх биеэр тууралт гарна. Тууралт арилахдаа гарсан дарааллаараа ялимгүй хогжруут гуужилт бүхий хүрэн бор өнгийн нөсөө үүсэх ба 1-3 долоо хоногийн дараа арилна.
Эмчилгээ:
Хүндрээгүй үед гэрээр эмчилнэ
– Хүүхдийг тусгаарлан хэвтрийн дэглэм бариулна
– Чанартай хөнгөн хоол, шингэн их уулгана
– Витамин эмчилгээ хийнэ. / +А витаминыг эмчийн заалтаар уулгана./
Хамгийн гол нь асаргаа сувилгаа:
o Амны хөндийг буцалсан ус, 2%-ийн содын уусмалаар зайлуулна
o Нүдийг 20%-ийн сульфацил натрийн уусмалаар өдөрт 3-4 удаа 2-3 дуслаар дусаах, буцалсан усаар угаах
o Ор дэрний хэрэглэл цэвэр байлгах зэргээр ариун цэвэр сайн сахих
o Өрөөг дулаан чийглэг, агааржуулалт сайтай байлгах. Чийгтэй цэвэрлэгээ тогтмол хийх
Хүндэрсэн үед эмнэлэгт хэвтүүлж эмчийн хяналтад эмчлүүлнэ.
Анхааруулга:
Халууралт, тууралт бүхий өвчний шинж тэмдэг илэрвэл харъяа Өрхийн эрүүл мэндийн төвдөө хандах, эсвэл ХӨСҮТ-ийн 100 дугаарын утаснаас зөвлөгөө авах, дуудлага дуудан үзүүлэх боломжтой.

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ

Хүйтний эрч чангарч, томуугийн вирүсийн шалтгаантай амьсгалын замын цочмог халдвар нэмэгдэх хандлагатай байгаа тул ард иргэддээ дараахи зөвлөмж, сэрэмжлүүлгийг хүргэж байна.
Дэлхийн хүйтэн сэрүүн уур амьсгалтай улс орнуудын нэгэн адил манай улсад жил бүрийн өвөл, хаврын улиралд томуу, томуу төст өвчин, амьсгалын замын цочмог халдварын тохиолдол нэмэгдэж, 2-3 дэгдэлт үүсгэдэг зүй тогтол ажиглагддаг билээ.
Иймд:
-Бага насны хүүхдийг аль болох дааруулахгүй, дулаан хувцаслах, ханиад шуухинаатай бол аль болох гэрээс гарахгүй байх;
-Амны хаалт хэрэглэх;
-Гарын ариун цэврийг сайтар сахих;
-Үзвэр үйлчилгээ, олон нийтийн газраар зорчихгүй байх;
-Биеийн эсэргүүцэл нэмэгдүүлэх амин дэмээр баялаг хоол хүнсний зүйл хэрэглэх, чацаргана, аньсны шүүс зэрэг шингэнийг уулгах;
-Хамрын хөндийг өдөрт 2-оос багагүй удаа цэвэрлэх, угаах;
-Гэр, орондоо чийгтэй цэвэрлэгээ хийх, агаарын сэлгэлтийг байнга хийх;
-Хэрвээ ТТӨ-ий шинж тэмдэг илэрвэл Өрхийн Эрүүл МэндийнТөвдөө хандах хэрэгтэй.
-Цаг алдаж болохгүй. Бага насны хүүхэд амархан хүндэрдэг гэдгийг санаж, халамж анхаарлаа бууруулж болохгүй байхыг тус тус зөвлөж байна.

 МЭДС ТОБ ӨЭМТөвийн бага эмч Б.Эрдэнэчимэг

ЭЦЭГ, ЭХЧҮҮДЭД АНХААРУУЛЖ БАЙНА.

Эцэг, эх, асран хамгаалагчид ард иргэдэд дараах сэрэмжлүүлгийг хүргүүлж байна.

ХҮҮХДИЙН ХАМГААЛАЛ

•Бага насны хүүхдийг харгалзах хүнгүйгээр орхихгүй байх
•Бага насны хүүхдийг насанд хүрээгүй болон хөгжлийн бэрхшээлтэй, өндөр настай хүнээр харуулахаас зайлсхийх
•Бага насны хүүхдийг сургууль, цэцэрлэгт харгалзах хүнгүй явуулахгүй байх
•Өөрийгөө болон бусдыг гэмтээх тоглоомоор (үрлэн сумтай буу, чавх.. г.м) хүүхдийг тоглуулахгүй байх
•10 доош насны хүүхдийг “Уралдааны морь” унахыг хориглох ба өвлийн улиралд хүүхдийг морь унуулахгүй байх
•Өвлийн улиралд бага насны хүүхдийг морь, мотоцикль дээр авч явахгүй байх.

ТА ОСОЛ ГЭМТЛЭЭС ҮР ХҮҮХДЭЭ УРЬДЧИЛАН ХАМГААЛЖ ЧАДАЖ БАЙНА УУ?

ОСОЛ ГЭМТЭЛ гэдэг нь санамсаргүй байдлаар хүүхдийн биед  механик болон  хэт халуун хүйтэн үйлчлэлийн нөлөөгөөр их бага хэмжээний гэмтэл учрахыг хэлнэ.

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын мэдээлж байгаагаар хүүхдийг осол гэмтлээс сэргийлж чадвал өдөрт  2000 хүүхдийн  амь нас эрүүл мэндийг аврах  боломжтой гэжээ. Дэлхий дахинд осол гэмтлийн улмаас жилд 5 сая хүн нас бардаг байна.

Хүүхдийн осол гэмтлийн гол шалтгаан нь ахуйн осол гэмтэл байдаг.  Эцэг эх, асран хамгаалагчдын хайхрамжгүй байдлаас 90% шалтгаалдаг гэсэн судалгаа байдаг. Үүнд:

• Халуун ус, цай, хоол, цахилгаан зуух, тогоонд түлэгдэх
• Ахуйн хэрэглээний химийн бодис орсон уксус, белизна, аяга таваг угаагч шингэн болон эм, тариа уух
• Юмнаас авирч унах
• Бага насны хүүхэд амандаа жижиг зүйлс хийж хахах
• Хүнд тавиур, номын шүүгээнд дарагдах
• Хурц үзүүртэй хайч, хутганд хатгагдах
• Цахилгаанд цохиулах
• Гэр хорооллын айлын  савтай ус таглаагүй тавьсан үед хүүхэд толгойгоороо ус руу унах
• Баннанд орж буй үед ганцааранг нь орхисноос хүүхэд ус залгих, живэх г.м.

Хүүхдийн гэмтлийн дараагийн шалтгаан нь зам тээврийн осол аваар юм.

Ахуйн болон зам тээврийн осол гэмтлээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд та  дараах зүйлсийг анхаарна уу:

• Бага насны хүүхдийн гар хүрэхээргүй газар халуун цай, ус,тогоо зэргийг байрлуулах
• Бага насны хүүхэд ширээний бүтээлэгнээс татаж өөр дээрээ юм унагаадаг тул бүтээлэг хэрэглэхээс татгалзах
• Эмийн сав нь хялбар онгойхгүй таг, цоожтой байж, хүүхдийн гар шууд хүрэхээргүй газарт байрлуулах
• Хүүхдийг байнгын хараа хяналттай байлгахад анхаарах
• Бага насны хүүхдэд залгихаар жижиг зүйл өгч тоглуулахгүй байх
• Хурц үзүүртэй хайч, хутгыг далд газар хийх, хүүхдийн гар хүрэхгүй газарт тавих
• Аливаа цахилгаан хэрэгслийг бага насаы хүүхдээс хол байрлуулах
• Гэр хороолол болон зусланд гарах үедээ усны саваа хүүхэд онгойлгохгүй бат бөх таглаатай байлгах
• Баннанд усанд оруулж байх үедээ ганцааранг нь богино хугацаагаар ч орхихгүй байх
• Бага насны хүүхдийг зам гарахдаа гарцаар хөтөлж явах, ганцаарангийн явуулахгүй байх, гэрлэн дохиог зааж сургах

Эдгээр санамжуудыг та бүхэн амьдралдаа хэрэгжүүлэн энхрий бяцхан үрсээ золгүй тохиолдол, аюул ослоос сэргийлээрэй.

МЭДС ТОБ ӨЭМТөвийн бага эмч Б.Эрдэнэчимэг

Хүний биеийн бүх хирний 95 хувь нь гарт байдаг бол гарны хирний
95 хувь нь хумсан доор байдаг. Өвчин үүсгэгч нянгийн 90 хувь нь бохир гарт байдаг.
• Угаагаагүй зургаан цаг болсон гарт 10 сая нян.
• Угаасны дараа нянгийн тоо 10 дахин багасна.
• Бохир гарыг угаах үед гарсан хиртэй усны нэг дусалд 45-60 мянган нян агуулагддаг юм. Бохир гараар дамжин гэдэсний халдварт өвчин үүсдэг. Тухайлбал: Халдварт шар өвчин, бүх төрлийн суулгалт, ханиад томуу, менингит, холер, хорхойтох өвчин /тууз, хялгас/, балнад, иж балнад гэх мэт.
Тиймээс гараа тогтмол угааж хэвшицгээе.